bumbungmadinah

Akta Cukai Barang dan Perkhidmatan Malaysia (GST) telah dilaksanakan pada 1 April 2015 bagi menggantikan Akta Cukai Jualan 1972 dan juga Akta Cukai Perkhidmatan 1975 (SST). GST merupakan sebahagian daripada program pembaharuan cukai kerajaan untuk meningkatkan lagi kecekapan dan keberkesanan sistem percukaian negara. GST dikenakan atas penggunaan barang atau perkhidmatan bercukai di setiap peringkat  pembekalan, bermula daripada pengilang, pemborong, peruncit dan akhirnya ditanggung oleh pengguna. Berbeza dengan cukai pendapatan, ia dikenakan atas pendapatan bercukai apabila seseorang itu layak dikenakan cukai.

Melalui tinjauan rambang, saya dapati ramai rakyat Malaysia yang masih belum memahami mekanisma GST, khususnya bagaimana GST itu dikenakan peringkat demi peringkat. Umumnya, pengguna lebih cenderung menyatakan bahawa GST merupakan penyebab kepada kenaikan harga barang dan perkhidmatan di Malaysia. Objektif artikel ini ialah untuk memberikan suatu justifikasi, pencerahan dan perbandingan antara GST dan SST (sistem cukai lama yang telah dimansuhkan dan dihidupkan kembali). 

Terdapat pelbagai faktor lain yang menyebabkan harga sesuatu barang itu naik. Selain daripada GST, faktor-faktor berikut sebenarnya sangat mempengaruhi kenaikan harga umum barang-barang dan perkhidmatan:

  • peningkatan pendapatan pengguna
  • nilai ringgit yang lemah
  • kenaikan harga barang yang diimport
  • kenaikan harga barang penggenap
  • inflasi tolakan kos
  • kawalan harga oleh syarikat-syarikat kartel

Suatu kajian empirikal perlu dijalankan untuk memastikan magnitud kenaikan harga barang disebabkan oleh pengenaan GST berbanding dengan pembolehubah lain yang turut menyumbang kepada kenaikan harga barang dan perkhidmatan.

KELEBIHAN GST

GST bukanlah suatu sistem cukai baharu, tetapi bagi menggantikan sistem percukaian lama iaitu SST. GST merupakan sejenis cukai tidak langsung yang dikenakan atas penggunaan pelbagai peringkat, dan ia merupakan suatu sistem percukaian yang sangat berkesan disebabkan mempunyai kelebihan-kelebihan berikut:

  • kelemahan dalam sistem cukai jualan dan perkhidmatan.(SST)
  • kesan pengaliran keluar dan percukaian dua kali
  • kesan pengkompaunan dan piramid
  • cukai terbenam dalam barang yang dieksport
  • pindahan harga (transfer pricing)

rajah1

Jadual 1.01 di atas menunjukkan kesan percukaian dua kali dan kesan cascading di bawah regim SST.

Jelasnya, GST adalah suatu percukaian yang lebih telus, efisien, berkesan dan menjimatkan pengguna disebabkan sebelum ini:

  • kerajaan terlampau bergantung kepada cukai langsung dan hasil petroleum.
  • sumber pendapatan GST lebih stabil berbanding dengan cukai pendapatan; dan
  • kurang rentan daripada kejatuhan ekonomi disebabkan GST merupakan cukai penggunaan.

Dalam sistem percukaian lama, cukai yang dikenakan pada setiap tahap jualan mendatangkan kesan pengaliran keluar. Kesan pengaliran keluar ini akhirnya ditanggung oleh pengguna akhir dan hal ini dapat ditunjukan dalam Jadual 1.02 di bawah.

Rajah2GST

Dalam Jadual 1.02 di atas, cukai yang dibayar kepada kerajaan ialah RM1,600. Pengguna akhir akan menanggung cukai bermula daripada pengilang hinggalah sampai ke tangannya. Dengan GST, masalah pengaliran keluar cukai seperti di atas dapat di atasi seperti yang gambarkan dalam Jadual 1.03 di bawah.

Rajah3GST

Pelaksanaan GST dapat mengelakkan pengenaan cukai ke atas cukai (cascading effect), yang mana harga dibayar pengguna turun daripada RM7,700 kepada RM7,120. Penurunan harga ini disebabkan oleh pengenalan cukai input dalam GST yang boleh dituntut kembali oleh orang kena cukai daripada Kastam.

  • GST merupakan sistem cukai yang lebih cekap dan berkesan.
  • pengawasan kendiri, sistem GST boleh dikendalikan sendiri oleh peniaga;
  • mempunyai ciri-ciri semakan silang siap bina;
  • mesra perniagaan – terdapat pelbagai skim dan dapat mengurangkan kos-kos perniagaan;
  • lebih telus – jumlah GST ditunjukkan dalam invois;
  • mempertingkatkan pematuhan cukai; dan
  • kurang birokrasi.
  • sektor perniagaan tersembunyi
  • peniaga digalakkan untuk mendaftar GST disebabkan mereka boleh menuntut kembali cukai input yang mana cukai input dapat mengurangkan ‘underground economy’. Kegiatan ekonomi haram seperti penyeludupan, kilang-kilang dan perniagaan haram atau tidak berdaftar menyebabkan kerugian kepada kerajaan dalam bentuk cukai pendapatan.

Jadual 1.04 di bawah menunjukkan dengan jelas sekali bahawa GST itu dapat mengurangkan kos sara hidup rakyat Malaysia. Mungkin seseorang itu dengan sisnisnya mengujarkan bahawa kenapa harga barang-barang naik melambung? Hal ini tidak boleh dijawab hanya dengan mengupas aspek GST sahaja, sedangkan pengilanglah atau pengeluarlah yang menetapkan sesuatu harga barang yang dijual.

kesan gst terhadap cost of living

Jadual 1.04: Kesan GST terhadap kos sara hidup

BAGAIMANA GST DIKENAKAN?

Dalam GST, terdapat tiga jenis pembekalan dan ianya berbeza daripada aspek kadar cukai, dan sama ada kredit cukai input boleh dituntut ataupun tidak[1]. Jadual 1.05 di bawah menunjukkan jenis-jenis pembekalan dan kelayakan tuntutan cukai input daripada pihak Kastam.

JenisPembekalan

Untuk memudahkan perbincangan mengenai jenis-jenis pembekalan, dan bagaimana GST dikenakan terhadapnya, berikut disertakan ilustrasi dan penerangan yang berkaitan untuk dapat lebih memahami dengan mudah.

Pembekalan Berkadar-Standard 

Sama ada sesuatu itu dikira sebagai pembekalan barang atau suatu pembekalan perkhidmatan ditetapkan dalam Jadual 1, Seksyen 4, ACBP 2014. Begitu juga perkara yang akan dikira sebagai bukan suatu pembekalan barang mahupun bukan suatu pembekalan perkhidmatan disenaraikan dalam Jadual Kedua, Seksyen 4. Oleh itu, perkara-perkara yang tersenarai dalam Jadual 1 akan dikenakan cukai output sebanyak 6 peratus atas pembekalan.

Rajah 1.05 menunjukkan aliran bagaimana cukai dikenakan atas pembekalan berkadar-standard, bermula di peringkat pengilangan sehinggalah sampai ke tangan pengguna. Oleh itu,  dalam pembekalan berkadar standard:

‘cukai input dibenarkan dituntut kembali oleh orang kena cukai daripada Kastam disebabkan orang kena cukai sudah menanggung cukai terbenam dalam harga barang-barang.’

Rajah 1.06 di bawah menunjukkan pengilang telah membeli bahan mentah, iaitu input yang digunakan dalam menghasilkan output sebanyak RM10.60, termasuklah GST RM0.60. Pihak pengilang boleh menuntut kembali cukai input RM0.60 yang ditanggung disebabkan barang tersebut adalah dalam kategori pembekalan berkadar-standard. Pengilang menjual barangnya kepada peruncit, dan terdapat aktiviti tambah nilai berjumlah RM5.00.

PembekalanStandard

Kemudian, peruncit menjual barang tersebut kepada pengguna dengan jumlah tambah nilai sebanyak RM10.00. GST 6% dikenakan atas tambah nilai RM10.00, iaitu RM0.60 (RM10.00 X 6%). Peruncit akan menjual barang tersebut kepada pengguna dengan harga RM26.50 (RM25.00 RM0.60 + RM0.30 + RM0.60).

Jadual 1.06 di bawah menunjukkan dengan jelas hubungan antara cukai output dan cukai input di setiap peringkat pembekal, pengilang, peruncit dan penggguna. 

PengiraanKadarStandard

Pembekalan Berkadar-Sifar 

Pembekalan berkadar-sifar ialah apa-apa pembekalan atau perkhidmatan yang ditetapkan sebagai suatu pembekalan berkadar-sifar oleh Menteri dan juga apa-apa pembekalan barang jika barang itu dieksport.[2] Menteri melalui perintah yang disiarkan dalam Warta, akan menetapkan apa-apa barang atau perkhidmatan yang berkadar sifar.[3] 

Kategori pembekalan berkadar-sifar tidak membenarkan barang atau perkhidmatan dikenakan cukai. Namun begitu, cukai input boleh dituntut kembali daripada Ketua Pengarah disebabkan bahan-bahan input telah digunakan dalam proses menghasilkan output. Barang-barang dan perkhidmatan yang dikategorikan sebagai pembekalan berkadar-sifar terkandung dalam Perintah Cukai Barang dan Perkhidmatan (Pembekalan Berkadar Sifar) 2014. Antaranya adalah seperti berikut:

  • produk pertanian – padi dan sayuran segar
  • pembekalan ternakan – daging lembu, kambing dan babi
  • ikan, udang, sotong, ketam, tiram, kerang dan lain-lain
  • pembekalan air yang dirawat untuk kegunaan domestik
  • Pembekalan 300 unit pertama elektrik untuk pengguna domestik
  • makanan – beras, gula, garam halus, tepung biasa, minyak masak
  • ayam-itik dan telur
  • pembekalan elektrik 200 unit pertama kepada pengguna domestik
  • barang dan perkhidmatan yang dieksport

Senarai item pembekalan barang dan perkhidmatan berkadar sifar boleh didapati dengan lebih terperinci dalam Jadual Pertama dan Jadual Kedua dalam Perintah CBP (Pembekalan Berkadar Sifar) 2014.

PBSifar

Rajah 1.07 di atas menunjukkan pembekalan berkadar-sifar di mana pembekal mengenakan GST terhadap pengilang, dan pengilang akan menuntut kembali GST yang ditanggung daripada Kastam. Pengilang akan menjual barang kepada peruncit dengan kadar cukai sifar peratus. Seterusnya, dalam pembekalan berkadar sifar, pengguna akhir tidak menanggung apa-apa GST atas pembelian barang-barang daripada peruncit.

PengiraanKadarSifar

Pembekal dibenarkan untuk mengenakan dan membayar GST kepada pihak Kastam yang dikenakan kepada pengilang. Kemudian, di peringkat pengilang dan peruncit aktiviti tambah nilai tidak dibenarkan untuk dikenakan GST. Dalam Jadual 1.07 di atas, pembekal mengenakan GST 0.30 kepada pengilang, dan pengilang menuntut kembali cukai input berjumlah RM0.30 daripada Kastam. Hanya di peringkat pembekal sahaja yang dibenarkan mengenakan GST  kepada pengilang, dan pengilang menuntut kembali cukai input tersebut. Nilai tambah barang di peringkat pengilang dan peruncit dikenakan cukai pada kadar sifar peratus.

Pembekalan Yang Dikecualikan 

Pembekalan yang dikecualikan bermaksud pembekalan apa-apa barang atau perkhidmatan yang tidak tertakluk kepada pengenaan cukai di bawah seksyen 9.[4] Oleh itu, tiada cukai dikenakan terhadap pembekalan dan pembekal tidak boleh menuntut cukai input yang ditanggung daripada Kastam. Item pembekalan barang dan perkhidmatan yang dikecualikan daripada cukai disenaraikan dalam Jadual Pertama dan Jadual Kedua, Perintah CBP (Pembekalan Dikecualikan) 2014. Berikut merupakan beberapa contoh jenis pembekalan yang dikecualikan.

  • pengangkutan awam
  • pendidikan
  • tol lebuhraya
  • tanah tempat kediaman, pertanian dan kegunaan umum
  • tempat kediaman
  • pakej pengkebumian
  • kesihatan dan pendidikan persendirian
  • perkhidmatan kewangan

Dalam pembekalan yang dikecualikan, hanya peringkat pembekal sahaja yang dibenarkan menuntut cukai input. Penyedia perkhidmatan tidak dibenarkan menuntut cukai input, dan GST tidak boleh dikenakan terhadap tambah nilai perkhidmatan yang dijual kepada pengguna. Dalam erti kata lain, pengguna tidak dikenakan GST atas tambah nilai atau caj-caj yang dikenakan oleh penyedia perkhidmatan.

PDikecualikan

Kesimpulan

Berdasarkan perbincangan di atas, GST bukanlah satu-satunya penyebab utama kenaikan harga barang dan perkhidmatan. Sebagai sebuah negara sistem ekonomi bebas, pengeluar bebas meletakkan harga barang-barang sehinggalah ke suatu titik harga dicapai antara pengeluar dengan pemborong, pengedar, peruncit dan pengguna. Sesuatu harga itu tidak akan turun jika bahan mentah utama dalam pembuatan bahan itu sememangnya sudah mahal. Sebelum GST diperkenalkan lagi, harga barang-barang sudah naik melambung disebabkan pengeluar panik, khuatir keuntungan mereka akan dihakis oleh GST. Akibatnya, mereka menaikkan lagi harga barang-barang yang bertujuan untuk menyerap kerugian GST, walhal tindakan pengeluar tersebut telah meningkatkan keuntungan berganda terhadap perniagaan mereka.

Dengan ketiadaan GST, defisit kerajaan akan terus meningkat dan meningkat. Kemudian, kadar pelarian cukai juga terus bertambah disebabkan ketiadaan semakan dua kali daripada GST yang dihapuskan. Dengan adanya GST, pengeluar tidak dapat untuk memanipulasikan akaun mereka sesuka hati disebabkan keuntungan sebenar mereka diketahui oleh Kastam, tetapi tidak diketahui oleh Lembaga Hasil. Hal ini sudah tentulah menggembirakan pengeluar dan akibatnya jurang ketidaktelusan urusniaga terus melebar dan secara langsungnya mendorong perbuatan rasuah yang berleluasa. Demikian juga, sektor ‘underground economy’ akan subur semula disebabkan dengan ketiadaan GST mereka tidak perlu lagi menuntut cukai input yang diberikan oleh pihak Kastam. Berbeza dengan SST, sistem cukai lama ini tidak mempunyai keistimewaan menuntut cukai input yang menyebabkan harga barang-barang dan perkhidmatan menjadi lebih rendah. 


[1]  Seksyen 18(1) ACBP 2014

[2]  Seksyen 17 (1) ACBP 2014

[3]  Seksyen 17(4) ACBP 2013

[4] Tajuk ‘Pembekalan’ dibincangkan dalam Bab 2


@ Hakcipta Kama Godin 2018

Hakcipta Terpelihara. Tidak dibenarkan menyiar ulang mana-mana bahagian tulisan, rajah, gambar dan keseluruhan isi kandungan artikel ini dalam apa-apa bentuk dan dalam apa juga cara sekalipun samada secara elektronik, fotokopi, mekanik, rakaman atau  cara-cara lain sebelum mendapat keizinan daripada penulis.

 

 

Similar Posts